Wat is een dode pixel?

Een defecte pixel is een beeldpunt in een beeldscherm (meestal lcd of oled) of in een beeldsensor dat niet goed werkt. In het dagelijks gebruik heet zo'n punt bijna altijd een dode pixel of dead pixel, maar technisch zijn er drie soorten. Je spoort ze op met een pixelchecker: een test die om en om effen gekleurde vlakken schermvullend weergeeft in wit, zwart, rood, groen en blauw.

Doe nu de pixeltest

Wil je gericht zoeken: op een wit scherm vallen donkere defecten op, op een zwart scherm juist de lichte.

Dode pixel (dead pixel)

Close-up van een beeldscherm met een dode pixel als zwart punt
Een dode pixel valt op als zwart punt in een licht vlak.

De term dode pixel hoort bij een pixel die helemaal geen licht geeft en dus altijd zwart is. De transistor achter het beeldpunt werkt niet meer. Dit type zie je het beste op een lichte, bij voorkeur witte achtergrond. Een echte dode pixel is niet te repareren en niet los te vervangen.

Heldere pixel (hot pixel)

Bij een heldere pixel geven alle subpixels constant licht, waardoor het punt altijd wit is. Deze pixels vallen juist op tegen een donkere, bij voorkeur zwarte achtergrond. Op een oled-scherm komt dit type minder voor dan op lcd.

Vaste pixel (stuck pixel)

Een vaste pixel zit vast in één kleur, omdat de subpixel van die kleur blijft oplichten. De kleur is rood, groen of blauw. Juist daarom test je met alle drie die kleuren: een vastzittende blauwe pixel zie je niet op een blauw vlak, maar wel op een rood en een groen vlak. Meestal vallen deze pixels ook op in een wit of zwart vlak.

Van de drie soorten maakt alleen een vaste pixel kans op herstel. Zo'n "stuck pixel fixer" wisselt zeer snel van kleur om de subpixel weer in beweging te krijgen. Soms werkt het, vaak niet — bewezen effectief is het niet. Probeer het met de pixel-repareerder en lees meer op de hulppagina.

Hoe is een pixel opgebouwd?

Eén pixel is geen enkel lampje maar een groepje van drie subpixels: rood, groen en blauw. Door die drie in verschillende sterktes aan te sturen ontstaat elke kleur die je ziet; alle drie op vol vermogen geeft wit, alle drie uit geeft zwart. Een scherm van 1920 bij 1080 heeft ruim twee miljoen pixels en dus ruim zes miljoen subpixels.

Dat verklaart waarom een vaste pixel één kleur houdt: er is niet één lampje blijven hangen, maar één van de drie subpixels. Het verklaart ook waarom een defecte pixel zo klein is. Op een moderne monitor meet een pixel ongeveer een kwart millimeter, op een telefoon nog veel minder. Zonder effen achtergrond valt zoiets simpelweg niet op — en dat is precies waarom een pixeltest met volvlakskleuren werkt waar normaal beeldmateriaal dat niet doet.

Lcd en oled: ander scherm, ander defect

Bij een lcd-scherm staat er altijd een lamp achter het paneel aan. De vloeibare kristallen in elke subpixel draaien om het licht door te laten of tegen te houden. Gaat de aansturing van zo'n subpixel kapot, dan blijft hij open of dicht staan: dat geeft een heldere of een vaste pixel. Omdat de achtergrondverlichting altijd brandt, is diep zwart op een lcd onmogelijk, en kan er langs de randen licht ontsnappen — backlight bleed.

Bij een oled-scherm geeft elke subpixel zelf licht en is er geen achtergrondverlichting. Een uitgevallen pixel is daar dus echt zwart. Oled kent minder klassieke pixeldefecten, maar heeft een eigen slijtagevorm: inbranden. Staat er maandenlang een statusbalk of zenderlogo op dezelfde plek, dan slijten die subpixels sneller dan de rest en blijft er een vage schaduw achter. Dat is geen defecte pixel — het is een grotere, vage vorm in plaats van een scherp punt, en het is niet te herstellen.

Hoe ontstaan dode pixels?

Defecte pixels komen voort uit een fout in de productie van het paneel, of uit schade tijdens gebruik: druk op het scherm, een val, vocht of sterke hitte. Panelen worden in enorme vellen gemaakt en daarna op maat gesneden; een microscopische onvolkomenheid in de transistorlaag levert een beeldpunt op dat nooit heeft gewerkt. Die zitten er dus vanaf dag één in, en dat is meteen het beste argument om een nieuw scherm direct te testen.

Een scherm met één defecte pixel krijgt er niet automatisch meer bij; het aantal blijft meestal jarenlang gelijk. Komen er in korte tijd wel meerdere bij, dan is er vaak iets anders aan de hand: schade aan het paneel, een losse of beschadigde kabel, of een probleem met de aansturing. Controleer in dat geval eerst of het defect meeverhuist als je een andere kabel of een andere poort gebruikt.

Per apparaat verschilt de aanpak

De test is overal hetzelfde, maar de oorzaken en je mogelijkheden achteraf lopen uiteen:

  • Laptop — schade door dichtklappen met iets op het toetsenbord, garantie via de laptopfabrikant.
  • Telefoon — hoge pixeldichtheid, oled, en het verschil met inbranden.
  • Televisie — eerst de beeldbewerking uitzetten, en meestal blijkt het dirty screen effect te zijn.

Garantie en de ISO 13406-2 norm

Hoewel defecte pixels geregeld voorkomen, vallen ze zelden onder de garantie van de fabrikant. Fabrikanten zien een defecte pixel niet als defect, maar als een cosmetische onvolkomenheid. Zij ruilen een product pas om bij een bepaald aantal defecte pixels, vastgelegd in de ISO 13406-2 norm. Op die praktijk is veel kritiek geuit, maar tot nu toe zonder veel succes. Toch zijn er fabrikanten die al bij één defecte pixel omruilen: dat is ISO klasse 1.

Koop je een nieuw scherm, test het dan direct. Binnen de bedenktijd van een online aankoop kun je het product meestal zonder discussie retourneren.

Veelgestelde vragen over dode pixels

Wat is het verschil tussen een dode pixel en een stuck pixel?

Een dode pixel geeft helemaal geen licht meer en blijft altijd zwart; de aansturing van dat beeldpunt is defect. Een stuck pixel oftewel vaste pixel zit vast in één kleur, omdat één van de drie subpixels blijft oplichten. Alleen een vaste pixel maakt kans op herstel.

Hoeveel pixels heeft een beeldscherm?

Een scherm van 1920 bij 1080 heeft ruim twee miljoen pixels, en elke pixel bestaat uit drie subpixels: rood, groen en blauw. Dat zijn ruim zes miljoen subpixels, en één daarvan die blijft hangen is al genoeg voor een zichtbaar defect.

Krijgen schermen na verloop van tijd meer dode pixels?

Normaal gesproken niet. Een productiefout zit er vanaf het begin in en het aantal blijft meestal jarenlang gelijk. Komen er in korte tijd meerdere bij, dan is er vaak sprake van schade aan het paneel of een probleem met de kabel of de aansturing.

Hebben oled-schermen ook dode pixels?

Ja, maar minder vaak. Bij oled geeft elke pixel zelf licht, dus een uitgevallen pixel is echt zwart. Oled heeft wel een eigen slijtagevorm: inbranden, waarbij een statisch element een vage schaduw achterlaat. Dat is geen defecte pixel.